Tatuaż w ciąży — czy to bezpieczne?

Czy można zrobić tatuaż w ciąży?

Z punktu widzenia ostrożności zdrowotnej nowy tatuaż najlepiej odłożyć do czasu zakończenia ciąży. Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) nie rekomenduje tatuowania w tym okresie między innymi ze względu na możliwość infekcji oraz brak wystarczających danych dotyczących przemieszczania się składników tuszu w organizmie.

Ważne jest jednak właściwe rozumienie tej rekomendacji. Nie oznacza ona, że istnieją badania wykazujące, że każdy tatuaż wykonany w ciąży prowadzi do uszkodzenia płodu. Problem polega właśnie na tym, że odpowiednich danych jest za mało, aby taki zabieg można było uznać za niepotrzebnie pozbawiony ryzyka.

Tatuaż nie jest pilnym zabiegiem medycznym. Projekt można wykonać później, dlatego przy braku pełnych danych rozsądniejszym rozwiązaniem jest poczekanie.

Z tego samego powodu dobre studio tatuażu może odmówić wykonania sesji osobie w ciąży, nawet jeśli klientka deklaruje, że czuje się bardzo dobrze i jest świadoma potencjalnego ryzyka.

Dlaczego lepiej nie tatuować się w ciąży?

Najważniejszym argumentem nie jest jeden konkretny składnik tuszu czy sam ból podczas sesji. Chodzi o połączenie kilku rodzajów ryzyka, których można łatwo uniknąć, przekładając tatuaż na późniejszy termin.

Przerwanie naturalnej bariery ochronnej skóry

Podczas tatuowania igła wielokrotnie narusza naskórek i wprowadza pigment do skóry właściwej. Powstaje świeża rana, która przez pewien czas pozostaje bardziej podatna na działanie drobnoustrojów.

Nawet przy zachowaniu bardzo wysokich standardów higieny nie można powiedzieć, że ryzyko komplikacji wynosi dokładnie zero. A jeżeli infekcja wymagałaby później leczenia, pojawia się problem, którego można było uniknąć poprzez przełożenie sesji.

Brak pełnych danych dotyczących pigmentów w ciąży

Tusz do tatuażu nie pozostaje wyłącznie jako kolorowy punkt dokładnie w miejscu wkłucia. Część składników i cząstek pigmentu może przedostawać się do układu limfatycznego i przemieszczać w organizmie.

BfR zwraca uwagę, że ze względu na kontakt tuszu z krwią i płynem limfatycznym jego ogólnoustrojowe rozprzestrzenianie jest możliwe. Teoretycznie możliwy jest również kontakt rozwijającego się zarodka lub płodu z takimi substancjami. Jednocześnie brakuje wystarczających badań pozwalających określić skalę i znaczenie takiej ekspozycji.

Możliwość reakcji alergicznej lub zapalnej

Reakcja na pigment może pojawić się również u osoby, która wcześniej dobrze tolerowała inne tatuaże. Niektóre reakcje skórne występują bezpośrednio po zabiegu, inne mogą ujawnić się później.

W okresie ciąży nie ma potrzeby dodawania organizmowi kolejnego potencjalnego problemu wymagającego diagnostyki lub leczenia.

Tatuaż w ciąży a ryzyko zakażenia HIV, WZW B i WZW C

Wirusy przenoszone przez krew są jednym z powodów, dla których w branży tatuażu tak duże znaczenie mają jednorazowe materiały, prawidłowa sterylizacja i procedury zapobiegania zakażeniom.

Przy użyciu niesterylnego sprzętu lub niewłaściwym postępowaniu z materiałem biologicznym możliwe jest przeniesienie zakażeń krwiopochodnych, między innymi wirusowego zapalenia wątroby typu B i C czy HIV.

W profesjonalnym studiu prawidłowe procedury znacząco ograniczają takie ryzyko. Nie należy więc przedstawiać tatuowania jako zabiegu, podczas którego zakażenie HIV czy WZW jest czymś typowym. Jednocześnie w ciąży nawet niewielkie, możliwe do uniknięcia ryzyko nabiera większego znaczenia.

Jeżeli tatuaż został już wykonany w miejscu, w którym masz uzasadnione podejrzenia dotyczące ponownego wykorzystania igieł, sterylności sprzętu lub innych poważnych zaniedbań higienicznych, skontaktuj się z lekarzem. To lekarz powinien ocenić, czy potrzebne są konkretne badania lub dalsze postępowanie.

Czy tusze do tatuażu są bezpieczne dla kobiet w ciąży?

Nie da się odpowiedzieć na to pytanie prostym „tak”. W Unii Europejskiej skład mieszanin przeznaczonych do tatuowania podlega ograniczeniom REACH, które zmniejszają dopuszczalne stężenia lub zakazują wykorzystywania wielu substancji uznanych za szczególnie niebezpieczne.

W Polsce Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje, że do tatuowania powinny być używane wyłącznie produkty oznaczone jako „Mieszanina przeznaczona do stosowania w tatuażach lub makijażu permanentnym”. Etykieta powinna zawierać również między innymi numer partii oraz wykaz składników.

To istotnie zwiększa bezpieczeństwo konsumenta, ale zgodność produktu z przepisami nie jest tym samym co potwierdzenie bezpieczeństwa jego stosowania w ciąży. Danych dotyczących oddziaływania poszczególnych pigmentów i ich produktów przemian na rozwijające się dziecko nadal jest za mało.

Dlatego argument „studio używa tuszów zgodnych z REACH, więc można tatuować kobietę w ciąży” byłby nieprawidłowy.

Ból i znieczulenie – czy to główny problem przy tatuażu w ciąży?

Nie. Ból może wpływać na samopoczucie podczas sesji, ale nie powinien być przedstawiany jako najważniejszy argument przeciwko tatuowaniu w ciąży.

Podobnie nieprawidłowe jest stwierdzenie, że kobietom w ciąży nie wolno stosować żadnego znieczulenia miejscowego. Niektóre substancje stosowane miejscowo, takie jak lidokaina, mają zastosowanie również u ciężarnych. O użyciu jakiegokolwiek preparatu w ciąży nie powinno się jednak decydować samodzielnie tylko po to, aby umożliwić wykonanie niekoniecznego tatuażu.

Z praktycznego punktu widzenia pytanie „jak bezpiecznie znieczulić tatuaż w ciąży?” jest więc drugorzędne. Skoro samą sesję można odłożyć, nie ma potrzeby szukania sposobu na wykonanie jej właśnie w tym okresie.

Jak ciąża może wpłynąć na wygląd tatuażu?

W czasie ciąży zmienia się nie tylko masa ciała. Skóra może się rozciągać, mogą pojawiać się rozstępy, a proporcje poszczególnych części ciała mogą czasowo ulec zmianie.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku tatuaży planowanych na brzuchu, biodrach, piersiach i innych obszarach mocno zmieniających się podczas ciąży.

Nie oznacza to, że każdy tatuaż znajdujący się na brzuchu zostanie trwale zdeformowany. Skóra poszczególnych osób reaguje bardzo różnie. Wykonywanie nowej, precyzyjnie dopasowanej kompozycji na obszarze, którego kształt będzie się jednak w kolejnych miesiącach zmieniał, jest po prostu mało praktyczne.

Odłożenie sesji pozwala również tatuatorowi zaprojektować wzór już na skórze po zakończeniu najintensywniejszych zmian związanych z ciążą.

Czy istniejący tatuaż może być niebezpieczny w ciąży?

Sam fakt posiadania starego, prawidłowo wygojonego tatuażu nie jest powodem do obaw ani przeciwwskazaniem do ciąży.

Zupełnie inną sytuacją jest wykonanie nowego tatuażu, ponieważ wtedy dochodzi do świeżego naruszenia skóry i nowej ekspozycji na mieszaninę pigmentów.

Jeżeli istniejący tatuaż podczas ciąży zaczyna nietypowo reagować – pojawia się trwały świąd, obrzęk, guzki, wysypka lub inna zmiana w obrębie pigmentu – warto pokazać skórę lekarzowi lub dermatologowi. Nie należy jednak zakładać, że każda zmiana wyglądu tatuażu wynika bezpośrednio z ciąży.

Zrobiłam tatuaż i dopiero później dowiedziałam się o ciąży – co teraz?

Przede wszystkim sam fakt wykonania tatuażu przed rozpoznaniem ciąży nie oznacza, że doszło do uszkodzenia płodu. Dostępne informacje nie pozwalają na wyciągnięcie takiego automatycznego wniosku.

Nie ma również sposobu na „cofnięcie” ekspozycji poprzez natychmiastowe usunięcie tatuażu – i nie należy podejmować takich działań na własną rękę. BfR nie rekomenduje również laserowego usuwania tatuaży podczas ciąży.

Najważniejsze jest prawidłowe dbanie o świeży tatuaż i obserwowanie skóry. Jeżeli miejsce goi się normalnie i sesja odbyła się w profesjonalnym studio z zachowaniem zasad higieny, nie oznacza to samo w sobie sytuacji alarmowej.

Powiedz jednak lekarzowi prowadzącemu ciążę o niedawno wykonanym tatuażu, szczególnie jeśli:

• tatuaż był wykonywany już po prawdopodobnym zapłodnieniu,
• masz wątpliwości dotyczące higieny miejsca, w którym wykonano zabieg,
• nie wiesz, czy użyto nowych, sterylnych materiałów,
• na skórze występują nietypowe objawy,
• pojawiła się gorączka lub pogorszenie ogólnego samopoczucia.

Jakie objawy po świeżym tatuażu wymagają konsultacji z lekarzem?

Bezpośrednio po sesji niewielkie zaczerwienienie, tkliwość czy lekki obrzęk mogą być normalną reakcją uszkodzonej skóry. Objawy powinny jednak stopniowo słabnąć.

Skontaktuj się z lekarzem, jeżeli zauważysz między innymi:

• zaczerwienienie, które szybko się rozszerza lub nasila zamiast ustępować,
• narastający ból i silny obrzęk,
• wyraźnie gorącą skórę wokół tatuażu,
• ropną wydzielinę lub nieprzyjemny zapach,
• gorączkę, dreszcze lub wyraźne pogorszenie samopoczucia,
• nasiloną lub nietypową reakcję alergiczną.

Przy podejrzeniu infekcji studio tatuażu nie zastępuje lekarza. Tatuator może pomóc w kwestiach typowego gojenia, ale diagnostyka i leczenie należą do personelu medycznego.

Czy tatuaż na dolnej części pleców uniemożliwia znieczulenie zewnątrzoponowe?

Nie ma podstaw, aby twierdzić, że sam tatuaż w okolicy lędźwiowej automatycznie uniemożliwia zastosowanie znieczulenia zewnątrzoponowego podczas porodu.

Temat był przedmiotem dyskusji ze względu na teoretyczną możliwość przeniesienia fragmentu skóry zawierającego pigment w głąb tkanek podczas wkłucia. Przeglądy dostępnych danych nie wykazały jednak przekonujących przypadków poważnych powikłań wynikających z wykonania znieczulenia przez tatuaż.

Anestezjolog może, zależnie od konkretnej sytuacji, wybrać miejsce bez pigmentu lub zastosować inną technikę wkłucia. O sposobie wykonania znieczulenia decyduje personel medyczny.

Nie ma więc potrzeby unikania tatuażu na dolnej części pleców przed ciążą wyłącznie z obawy, że w przyszłości całkowicie uniemożliwi on otrzymanie znieczulenia podczas porodu.

A co z tatuażem podczas karmienia piersią?

Również w okresie karmienia piersią BfR zaleca odłożenie wykonania nowego tatuażu. Powód jest podobny: składniki tuszu mogą przemieszczać się w organizmie, a nie ma wystarczających danych pozwalających wykluczyć przechodzenie określonych substancji lub ich produktów przemian do mleka.

Do tego dochodzi możliwość infekcji świeżej rany, która potencjalnie może wymagać leczenia.

Nie oznacza to, że kobieta posiadająca już wygojony tatuaż nie może karmić piersią. Mówimy o wykonywaniu nowej pracy w czasie laktacji.

Kiedy najlepiej zrobić tatuaż związany z narodzinami dziecka?

Jeżeli chcesz upamiętnić ciążę, narodziny albo imię dziecka, nic nie stoi na przeszkodzie, aby projekt przygotować wcześniej i wykonać go później.

Nie warto ustalać jednej uniwersalnej liczby tygodni po porodzie dla każdej osoby. Znaczenie ma sposób zakończenia ciąży, gojenie po porodzie lub cesarskim cięciu, samopoczucie, ewentualne powikłania i karmienie piersią.

Jeżeli poród przebiegł z komplikacjami, przyjmujesz leki albo nie masz pewności, czy organizm jest już gotowy na kolejny zabieg naruszający skórę, skonsultuj się z lekarzem.

Przy planowaniu późniejszej sesji warto również zapoznać się z naszym artykułem o przeciwwskazaniach do wykonania tatuażu.

Jak bezpiecznie zaplanować tatuaż po ciąży?

Kiedy przyjdzie odpowiedni moment na wykonanie projektu, warto skupić się na tych samych kwestiach, które mają znaczenie przy każdym profesjonalnym tatuażu.

• wybierz artystę specjalizującego się w stylu, którego szukasz,
• sprawdź portfolio i wygojone realizacje,
• upewnij się, że studio przestrzega procedur higienicznych,
• poinformuj tatuatora o istotnych chorobach i przyjmowanych lekach,
• w razie problemów zdrowotnych skonsultuj się wcześniej z lekarzem,
• po sesji dokładnie stosuj się do zaleceń dotyczących pielęgnacji.

Więcej praktycznych informacji znajdziesz w poradniku o tym, jak rozpoznać dobre studio tatuażu.

Przy tej decyzji warto uwzględnić także cukrzyca a Tatuaż – Czy Diabetyk Może Wykonać Tatuaż, ponieważ temat wpływa na przygotowanie projektu albo ocenę efektu.